Hringiðan og bjartsýnin e. Drago Slavnitsiv

Hérna kemur magnaður prósi eftir Drago Slavnitsjiv. Það þarf nú varla að kynna hann, enda einn mesti snillingur síðustu aldar og margir texta hans hafa breytt ásjónu rússnesks almennings á hið daglega líf.

---------

Hringiðan og bjartsýnin


Ég fékk ofbirtu í augun þegar óvænt vindhviða feikti til gluggatjöldunum í tandurhreinni íbúðinni okkar. Venjulega hræddur við hið væntanlega. Það er þó ekki svo að skilja að mér líki ekki sólin eða fjöllin sem við mér blöstu. Nei, ég kann vel við fjöllin; þau eru blá og há og dularfull, í ómælanlegri fjarlægð frá öllu mennsku kjaftæði sem sogar til sín svo mikinn tíma og mikilvæga krafta að ekkert stendur eftir í lok hvers dags nema óttinn, óttinn við að næsti dagur verði jafnslæmur og sá sem leið eða kannski ögn verri og þar fram eftir dimmum götunum. Dögunum rignir, þeir dynja á malbikinu og renna loks út í nóttina eins og regnvatn ofan í skólp. Og nóttin verður hringiða einmanaleika. Hún sogar til sín sálir og bergmálar hlátur þess einmana. Ekkert virðist vonlausara. Svo þegar vindhviða, leiftursnögg og dularfull, dregur tjöldin frá leiksviðinu myndi einhver halda að ég óttaðist þessa sólarupprás eins og ég óttaðist sólsetrið, eins og ég óttaðist nóttina. En bjartsýnin er svo undarleg, stórkostleg og töfrandi að ekki er hægt að vera án hennar. Og konan mín er svo falleg, og fjöllin eru svo blá og ég; tilbúinn til að ganga út í daginn, bjartsýnn, og halda áfram að ætla og reyna að forðast hringiðuna.

---------

Án titils e. Pavel Akkalenen

Hef lítið unnið síðasta hálfa mánuðinn vegna ferðalaga. Fór til Finnlands með rússneskum félaga mínum þar sem við heimsóttum finnska ættingja hans. Rakst á þennan prósa uppi í hillu hjá öldnum frænda hans. Þetta er eftir hinn hálf rússneska og hálf finnska Pavel Akkalenen. Hann var þekktur heimspekingur og mjög virtur fyrir lífsspeki sína.

---------

Þú stendur við árbakkann og horfir á skýin koma úr engum stað. Eins og vatnið. Eins og tíminn. Allt kemur úr engum stað, líður hjá. Og hverfur. Meira að segja fallega stelpan, hún hverfur og í staðinn kemur hrukkótt kona með staf. Og orðin, þau koma eins og kaldar gusur yfir opinn bát. En þau þorna fljótt í sólinni. Og gleymast. Kuldinn er þó öllu verri því hann gleymist ekki jafnfljótt. Hann venst. Og það er verst. Sérstaklega þegar þú stendur við árbakkann og horfir á skýin speglast í vatninu, horfir á spegilmynd sjálfs þíns liðast til eins og óhlutbundið afl sem þú veist að leynist innra með þér og veit að fallega stúlkan og skýin, orðin og tíminn eru allt tákn í leikriti sem ekki enn hefur verið skrifað en er sífellt hugsað upphátt af konunum í eldhúsinu, körlunum við hafnarbakkann, parinu á kaffihúsinu og öllum allt í kring. Og táknin, þau falla saman í eina heild þegar þú stígur fram af árbakkanaum í árekstri við spegilmynd sjálfs þíns. Þegar þú rekast á sjálfan þig breytistu í lokaða skel sem berst eftir botni árinnar. Tíminn mun opna skel þína og í ljós kemur perla sem verður þrædd upp á hálsfesti fallegu stúlkunnar og glitrar eins og ósögð orð fram í hið óendanlega því eftir allt saman ertu ekkert meira og ekkert minna en ósagt orð þrætt upp á hálsfesti orðræðu hins óskrifaða leikrits lífsins.

Sódavatn sálarinnar e. Folgov

Sódavatn sálarinnar

Sódavatn sálarinnar
seytlar
í æðum þér

Og einn dag
mun hugur þinn
sökkva
í Sódavatn sálarinnar

---------

Hér er enn eitt ljóðið eftir Folgov. Hann hefur átt hug minn og hjarta.

Tíminn e. Folgov.

Tíminn

Tíminn

eins og
hringiðan
sem snýst
ætíð
jafnt

allt eins og
aflið
ósýnilega

eins og
riðgað sár
í söltum sjó

Tíminn

Tíminn

Tíminn

Óuppgvötaðar tilfinningar e. Folgov

Hér er ljóð sem ég þýddi einn rigningardag, þeir hafa verið ófáir undanfarið.

---------

Óuppgvötaðar tilfinningar

Þau lágu í grænu grasinu
og gerðu grín að
hugtökum mannanna:

ást
og
hatur

rétt
og
rangt

án þess að átta sig á því
hve vel hugtökin áttu
við þau tvö

sem voru
eins og teningar
í höndum
tilfinninga

sem mennirnir
höfðu ekki enn
gefið nöfn.

---------

Folgov er fæddur 1975. Á síðasta ári kom út ljóðasafn hans Sódavatn sálarinnar.

Talað við stjörnur e. Maxim Pútkíst

Hef náð undraverðum bata. Fór í gær á ljóðakvöld Félags framsækinna ungskálda þar sem mörg af efnilegustu skáldum Rússa lásu upp úr verkum sínum. Hinn 24 ára gamli Maxim Pútkíst vakti mesta athygli hjá mér. Það er eitthvað við ljóðin hans, einhver snerpa og þor sem ég hef sjaldan séð hjá svo ungu skáldi. Ég spjallaði aðeins við hann eftir upplesturinn og keypti af honum nýútkomna ljóðabók hans Talað við stjörnur. Ég birti hér þýðingu á titilljóðinu sem er eitt af flottari ljóðum hans:

---------

Talað við stjörnur

tárvotar loftbólur
fikra sig eftir æðunum
og lífið lifir
dautt
í steindauðum veruleika

Fljótandi stjörnur
hrapa
áður en við ljúkum samtali
sem byrjar á ástarjátningu:

„andartak með þér
er
eins og
varanlegt andartak
án stjörnuhrapa
inni í mér

ég els... “

og Hrapandi stjörnur
sökkva
í kviksyndi
minnis míns

hjarta mitt breytist
í kaldan stein
sem hefur ekkert
aðdráttarafl

---------

Maxim Pútkíst stundar nám í bókmenntafræð við Mosvkuskólann. Hann hefur hlotið ýmsar viðurkenningar fyrir skrif sín og er umtalaður fyrir fyrstu ljóðabók sína Talað við stjörnur.

Magasár tímans

Ekki saka mig um leti. Var fluttur með sjúkraflugi til Sviss þann 10. júní. Ég hafði fundið til mikilla verkja í maga og fór á sjúkrahúsið. Þar kom í ljós að magasár hafði tekið sig upp og var orðið með alvarlegasta móti. Ég var því fluttur með þyrlu til Sviss og skorinn þar upp af færustu sérfræðingum heims. Ég er sem betur fer á batavegi. Þessi lífsreynsla hefur reynst mér ómetanleg. Þegar ég vaknaði eftir uppskurðinn í Sviss samdi ég þetta ljóð:

---------

Magasár tímans


Öll þessi ár
og tíminn svo fljótt líður
en skyndilega magasár
og lífið, það bíður.

Fæ nýja lífssýn
sé bara það bjarta.
Úti vindurinn hvín
en það er logn í mínu hjarta.


---------

Ég verð fluttur aftur til Moskvu á morgunn og ætti að geta haldið áfram með rannsóknir mínar af fullum krafti.

Eineygða kona e. Fraklimatsj Brotjaktivskji

Heilsan hefur því miður versnað síðustu daga. Fór út úr herberginu mínu í gær í fyrsta skipti síðan á sunnudaginn en hefði betur verið heima. Ég hef lítið sem ekkert geta unnið við þau verkefni sem ég er hér til að sinna. Vona að ég missi ekki styrkinn vegna þessa. Birti hér ljóð sem þýddi í gær.

---------

Eineygða kona

Eineygða kona!

Auga þitt er rós
og rósarblöðin tár
sem renna í lífsins ár
og hversdagurinn grár
sem breytir dögunum í sár
er líkami þinn hár.

Eineygða kona!

Ég vil njóta þín í kvöld
finna ástina taka völd
láta augun stara köld
á þín rauðu brjóstarhöld.

Ég vil lækna öll þín sár
ég vil þurka öll þín tár
ég vil eiga með þér ár.
Aldrei enda ástafár!


Fraklimatsj Brotjaktivskji fæddist árið 1893 í Moskvu. Hann var þekktur fyrir kvennafar sitt frekar en kveðskap framan af en er nú talin til þjóðskálda Rússa. Hann er elsti núlifandi Rússinn.

Móðurást e. Alexander Poptkov

Hef lítið unnið síðustu daga vegna veikinda. Hef legið inni á herbergi með 39 gráðu hita og lesið ljóð Jónasar Hallgrímssonar. Já, heimþráin er mikil í veikindunum. Ljóð Jónasar veita mér félagsskap en þar fyrir utan er ég einn. Þetta mun þó allt lagast þegar ég verð orðinn betri. Þýddi eftirfarandi ljóð um daginn.

---------

Móðurást

Hvað er betra en hafið hált
sem hvíslar að mér golu?

Hvað er betra en lífið sjálft
sem fæðist úr móðurholu?

Ó, það er svo gott að ríða
á hesti yfir grösin hrjúfa.

En viltu ekki stundum skríða
þegar skyggir á lífsins dúfu
aftur upp í holuna ljúfu?
Þar sem lífið hitti mig
nakinn án nokkurrar húfu.
Þar væri gott að kúra sig.

Ég þakka þér móðir!
fyrir þessa gjöf

þitt skjól fyrir vindum
og þín bláu höf.

Ljóðið samd hið lítt þekkta skáld Alexander Poptkov (1813-1867) til móður sinnar, en talið er að Poptkov hafi átt í ástarsambandi við hana.

Ársins hringur, e. Vladimr Platskovtjinov

Síðustu daga hef ég verið að glíma við eitt fallegasta kvæði rússneskra bókmennta. Vladimr Platskovtjinov samdi ljóðið Ársins hringur vorið 1857. Veturinn 1856 hafði verið mjög harður og flestir bændur horfðu fram á slæma uppskeru. En svo kom eitt heitasta vor í sögu Rússlands og uppskeran varð afbragðs góð. Þetta vor er í raun talið marka byrjun gróðurhúsaáhrifanna. En það sem gæðir þetta ári enn meiri gleðisvip er þetta ljóð sem Platskovtjinov samdi. Það var birt í dagblaði kommúnusta í Moskvu og breiddist út eins og eldur í sinu og var á allra vörum alveg út sumarið.

---------

Ársins hringur

Sumar kemur eins og kirsuber
og ég verð hress og kátur.
Sumar kveður eins og laufaher
og ég uppsker tóman grátur.

Þá tekur við hið dimma Haust
og ég er þungur og hver dagur svo grár
myrkrið virðist all endalaust
þangað til himininn verður loks aftur blár.

Þá kemur vor á vængjum hvítum
og hverfa öll tár og harmgrátur.
“Svona við árið saman hnýtum”
hrópa ég hress og allkátur.

Vladimr Platskovtjinov fæddist 5. apríl 1813. Hann var smiður sem sinnti skáldskapargyðjunni á kvöldin. Platskovtjinov skildi eftir sig margar perlur rússneskra bókmennta, en auk ljóðsins hér að ofan samdi hann skáldsöguna Hríð og friður og leikritið um þjóninn Folgastjov. Vladimr Platskovtjinov lést árið 1868 er hann féll af hestbaki.

Ástareldur

Pétursdagur var haldinn hátíðlegur í dag hér í Moskvu. Skjalasafnið því lokað og fá kaffihús opin. Ég hýrðist bróðurpart dagsins inni á herbergi. Fór svo út um kvöldmatarleitið og fylgdist með skrúðgöngunni. Rakst þar á eldri mann sem hafði frá mörgu áhugaverðu að segja. Ég sagði honum frá rannsóknum mínum og hann bennti mér á afar áhugavert skáld, Frodov Lodrimitrjist. Hann var skæðasti brennuvargur Rússlands, og reyndar Evrópur, á 18. öld. Hann brenndi 37 bæi til kaldra kola áður en hann náðist. Hann var einnig afkastamikið skáld, gaf út þrjár ljóðabækur, og í dagbókum sem hann skildi eftir sig má finna einstakan kveðskap sagði gamli maðurinn mér. Hann bennti mér á ljóð sem ég hef nú þýtt og nefnist Ástareldur. Talið er að það sé byggt á þeirri upplifun sem Lodrimitrjist var fyrur í sinni fyrstu brennu. Veiti fáguðum stíl athygli.

---------

Ástareldur

Ég horfi á eftir eldinum
brjóta sér leið í gegnum þorpið

Ég sé brennandi fólk
öskra eftir hjálp

Ég finn lykt af líkum
leggjast yfir nágrennið

Ég horfi á heimili mitt brenna
og sé börnin mín stikna
eins og svínshausa
á grillteinum

Ég veifa til konu minnar
áður en andlit hennar verður
óþekkjanlegt brunasár

Um mig fer sæluhrollur

þegar ég finn varma eldsins

fara um mig

Varminn er ást mín til þín

Ég sný baki við þorpinu

og virði fyrir mér sólarlagið

Frodov Lodrimitrjist fæddist árið 1735 en var hengdur árið 1793. Talið er að hann hafi valdið dauða yfir 1000 manns. Í dag er hans aðalega minnst sem eins helsta formsnillings 18. aldarinnar. Hann gaf út 3 ljóðabækur: Þú brennur inni í mér, Ég er eldurinn í hjarta þér og Ég elska eldinn í þér.

Draumanna garður

Jæja, hérna kemur eitt af þeim ljóðum sem ég hef verið að þýða. Þetta er lítt þekt kvæði eftir Bartlik Jargislavitsj, en hann er eitt þekktasta 18. aldar skáld Rússa. Ljóðið rakst ég á í dagbók Jargislavitsj sem nær yfir árin 1741-1742. Hann var býsna skjálfhenntur vegna allrar drykkjunnar og því töluvert mál að fikra sig í gegnum skrif hans. En á milli frásagna af fylleríum og kvennafari rakst ég á þessa perlu. Ég vona að hrynjandin komist til skila í þýðingunni auk hins magnþrungna myndmáls.

---------

Draumanna garður

Í draumanna garði eru fjöllin svo há,
ég berfættur geng gegnum grösin og strá.
Áin rennur,
ferskir vindar,
sólin brennur,
bláir tindar.

Loksins loksins
laus við lífsins hlekki!
Viltu vera svo væn
að vekja mig ekki.


Samkvæmt mínum skilningi mun Bartlik Jargislavitsj hafa ort ljóðið til sinnar fyrstu eiginkonu. Þau voru gift í tvö ár, frá 1739 til 1741, en það ár hvarf hún á dularfullan hátt og fannst aldrei aftur. Í þessu kvæði er vert að veita athygli frábærri hrynjandi, en það er eitt megineinkenni ljóða Jargislavitsj og er hann talinn brautryðjandi á því sviði. Hann notaði gjarnan hnígandi þríðliði í byrjun kvæða og stýfða liði einnig.

Af veru minni í Moskvu

Síðustu dögum hef ég eytt á skjalasafni Háskólans í Moskvu. Hef rekist á margt mjög áhugavert og vinn nú hörðum höndum við að þýða hina ýmsu texta. Eins og gefur að skilja er mikið mál að þýða þessa mynd- og ljóðrænu texta og ekki síður mikilvægt að þessi atriði komist til skila en innihaldið. Stefni að því að birta eitthvað af því efni seinna í dag. Hef einnig spjallað töluvert við prófessora í bókmenntum og sagnfræði við Moskvu skólann og hafa þeir verið duglegir við að benda mér á merkilegt efni, sérstaklega lítið rannsökuð handrit frá 16. - 18. öld. Þeim kann ég bestu þakkir fyrir hjálpina.

Ó, þú móðir! þú mín eyja!

Loksins hefur mér tekist að grafa upp ljóð úr einu af þeim handritum sem ég hef verið að skoða í þjóðminjasafninu hér í Moskvu. Njótið vel!

---------

Ég vil eins og eldur deyja
fljúga á vængjum tveimur burt.
Ó, þú móðir! þú mín eyja!
sem í hjarta mínu aldir surt
hvers þarf ég að gjalda?
fyrir að hafa fæðst hér
þar sem lífið er köld alda
sem að lokum drekkir mér!
Einu örlögin sem halda
eru tap fyrir lífsins her.


Ljóðið orti hinn hálf rússneski og hálf íslenski Guðmundur Napjakskitov til Íslands árið 1785 rétt áður en hann tók sitt eigið líf.

Sagan af sameinuðu hjónunum

Hef ekkert sett hér inn í nokkra daga. Hér kemur saga sem hefur þann tilgang einn að fylla upp í tómið á milli mín og þín. Ég hef haft hugan við önnur skrif og aðra texta að undanförnu en mun von bráðar geta fundið mér 20 mínútur á dag til að setja saman eitthvað mismerkilegt.

---------

Náði í faðir þinn, flótt! Öskraði hún í geðshræringu. Blóðið lak niður andlitið, niður á milli brjóstanna og fann sér leið niður fótleggina. Hún lá alblóðug á hlöðugólfinu. Sá sólargeislana skína í gegnum hlöðuloftið, mynda rákir í loftið. Sennilega voru þetta skilaboð að handan. Sennilega var hennar tími kominn. Hún hreyfði höfuðið til hliðar og sá blóði spítast úr slagæðinni. Samt fann hún ekki til neins sársauka. Hún fann ekki neitt. Ekkert nema lífið sem rann úr æðum hennar og myndaði foss af minningum. Líf hennar þaut hjá. Brot sem mynduðu saman heild sem lá brotin í blóðpollinum.
Eiginmaður hennar kom hlaupandi og kallaði nafn hennar, tók utan um höfuð hennar og reyndi hvað hann gat til að vekja hana til lífsins. En hann var of seinn, dauðinn hafði mætt á staðinn á undan honum og sogið alla krafta úr eiginkonu hans. Það var ekkert eftir af henni nema kalt augnaráðið sem horfði sakandi augum í gegnum eiginmanninn sem varð fyrir svo miklu áfalli að hann náði sér aldrei. Uppfrá þessu ráfaði hann um uppfullur af tilgangsleysi og baðaði höndunum öðru hvoru upp til himinsins og öskraði nafn konu sinnar. Hann krafðist svara þó hann vissi vel að þau væri hvergi að finna.
Hann endaði líf sitt í frjálsu falli fram af bjargi. Rétt áður en hann féll til jarðar togaði einhver sál hans út úr líkamanum og skyndilega var hann sameinaður eiginkonu sinni í helvíti. Saman brunnu þau í hreinsunareldinu og irðuðust þar synda sinna.

---------

(Ritunartími: 15 mínútur)

Sagan af páfagauknum hugaða

---------

Páfagaukurinn sveiflaði vængjunum, barði þeim í rimlana, heimtaði frelsi. Það var hans eina ósk: að komast út úr búrinu. Þetta var rammgert búr, raun óvenju rammgert miðað við smæð fangans sem sperrti bogna vængina til himins eins og kristur á krossinum. Rimlarnir voru sverir og ryðgaðir og engu líkara en búrið hafi áður hýst lítið barn sem hafi verið hneppt í þrældóm, haldið föstu í búrinu og loks étið af slæma manninum sem svipti það frelsinu.
Tætar fjaðrir minntu á hár taugaveiklaðs manns sem var í þann mund að sprengja heiminn utan af sjálfum sér. En tætar fjaðrirnar minntu líka á það að eitt sinn voru þær ekki tættar heldur sléttar og glansandi eins og gull. Dýrmætt skraut á vængjum frelsis. Páfagaukurinn lét vængina síga niður, hægt og rólega, og starði út úr búrinu sem var staðsett inn í miðri stofu í verkamannablokk. Hin frjálsi heimur blasti við páfagauknum og stöku sinnum sá hann fugla fljúa hjá, frjálsir ferða sinna, frjálsa í endalausu rými til að fylla upp í, endalaust loft til að reyna vængina, alls engar hindranir.
Næturnar voru langar. Hávaði frá umferðinni og blikkandi auglýsingaskilti gerðu páfagauknum erfitt fyrir. Það var helst hægt að nýta tímann til þess að skerpa gogginn. Páfagaukurinn hjó gogginum í ryðgað járnið svo úr varð skerandi hljóð. Svo snyrti hann auðvitað fjaðrirnar, reyndi að halda virðingu sinni. Og það var sama á hverju gekk, alltaf hélt páfagaukurinn hausnum uppi þó vængirnir væru bognir.
Það var svo á myrkustu nótt vetrarins sem vonarneistinn í beittu augnaráði páfagauksins varð sterkara en allt annað og augun flugu út úr búrinu og í gegnum gluggann og höfðu sig til lofts og flugu frjáls í burt. Eftir sat stjarfur líkami páfagauksins, einungis sálarlaust, yfirgefið hótel í lokuðum heimi. Á meðan flaug hugurinn eins og frjáls hugi alveg þangað til heimurinn endaði.

---------

(Ritunartími: 23 mínútur)

Sagan af fjallgöngumanninum

---------

„Himininn er svo... er svo blár, ekki annað hægt en að spyrja sig hversu fátæk þessi veröld væri ef himininn væri ekki. En sem betur fer er hann, blár eins og augu fallegrar stúlku og skýin eru eins og ískúlur sem bráðna undan augnarráði stúlkunnar sem vakir yfir öllu fyrir neðan. Fjallgarðarnir og hafið og himininn fallu saman svo ómögulegt er að sjá hvar eitt endar og hitt hefst. Allt fellur saman, loksins, eining fullkomnunar ríkir undir augum stúkunnar sem horfir á ískúlurnar bráðna, gufa upp, verða að spegilmynd sjálfs síns, bergmála kyrrðina, og mynda freknur á jörðinni fyrir neðan. Sólin er brennandi gul, eldhnötturinn í sálinni, eldhnöttur í línudans við tímann sem líður og hún brennur og hún minnkar með hverri sekúntunni en er samt alltaf jafn gul. Það kalla ég karakter. Það kalla ég alvöru baráttuanda! Og hún skín eins og hún skín alltaf, kastar geislum sínum á blómin sem eru eins og eftirhermur á grænu torgi friðar. Já, Sólin er píanóleikarinn sem leikur undir dansi bláeygðu stelpunnar. Leikur á nóturnar eins og vindurinn um rósarblöð og vatnaliljur. Á svona dögum er náttúran eins og ávaxtarkarfa í ofvirkniskasti! Hún flæðir um allt eins og rjómi, grænn rjómi sem er svo ljúffengur að hann bráðnar, eins og ískúlurnar, eins og ég, eins og allt undir augunum, bláu augunum sem horfa á okkur bráðna, horfa á blómin blómgast í stjörnur á jörðu niðri. Fagurfræðin verður að víkja fyrir draumkenndu andrúmslofti sem svífur inn í beinin og hefur mig á loft, yfir allt sem mannlegt er.“
Og við þessi orð hófst fjallgöngumaðurinn á loft og kom aldrei niður aftur.

---------

Ritunartími: 20 mínútur.

Sagan af bænum ónefnda

---------

Bærinn var þekktur fyrir fagurt torg og iðandi mannlífið á götunum, eins og blóð í æðum páfugls. Stórir gosbrunnir skreyttir með gylltum fiskum og styttur af skáldum sem höfðu skrifað sínar bestu sögur í bænum. Þessar sögur fjölluðu oftast um ástina, stjörnurnar á himninum og náttúrufegurð var lýst af nákvæmni. Sögurnar áttu það sameiginlegt að gerast í bænum og þær innihéldu einnig lýsingar á kirkjunni sem stóð við enda aðalgötunnar og gnæfði yfir hana. Kirkjan vakti eins og verndarengill yfir íbúum bæjarins og nokkrir af elstu íbúum bæjarins höfðu einhverntíman orðið vitni að kraftaverki í krikjunni. Þá hafi blind stúlka fengið sjón á öðru auganu. Sögunni fylgdi þó ekki að blinda stúlkan varð svo óhamingjusöm þegar hún öðlaðist hálfa sjón að hún fyrirfór sér tveimur árum seinna. Hún varð fyrir ómælanlegum vonbrigðum með útlit sitt og þoldi ekki blinda augað sem vildi ekki fylgja hinu eftir, starði bara út í loftið.
Á heitum dögum söfnuðust skýin stundum saman í hóp af gráum blómum og þá steig rykið upp af götunum og ofsótti bæjarbúa eins og her aftuganga. Skíturinn, drullan og viðbjóðurinn kom bersýnilega í ljós þegar rigndi. Þá flæddi gjarnan upp úr holræsunum og daginn eftir flutu dauðar rottur meðfram hliðum aðalgötunnar í átt að kirkjunni. Rigningin skolaði skíttnum ekki í burt heldur einfaldlega afhjúpaði bæinn sem að utan virtist svo hreinn og fagur. Mávarnir og kettirnir slóust um rotturnar en það gat tekið nokkra daga og venjulega lagði ógeðfeldan þef yfir bæinn tveimur dögum eftir rigningartíðina. Sólin hafði þá steikt svartar rotturnar sem lágu á víð og dreif; hálféttnar, hálfrottnaðar. Og lúsugir kettirnir gæddu sér ekki bara á rottunum heldur líka á mávunum sem gættu ekki að sér þegar þeir nörtuðu í rotturnar. Verst var þó þegar mávarnir náðu að fljúga í burtu með rotturnar í kjaftinum en á fluginu hröpuðu þær yfir torgið. Eitt sumarið var ástandið svo slæmt að gosbrunnurinn á torginu breyttist í fjöldagröf.
Já, þannig var bærinn sem var þekktur fyrir fagurt torg og mannlífið, blóð í æðum páfuglsins. Páfuglsins með alla sýklana og sníkjudýrin sem lifðu á milli fjaðranna.

---------

(Ritunnartími: 25 mínútur)

Sagan af tilgangi Gagaríns

---------

Gagarín fór á fætur, steig í lúnar fætur. Klæddi sig í rifna úlpu, ljótar buxur og slitna skó. Fór svo út í daginn. Og dagurinn leið ekki heldur þaut. Þaut hjá. Eins og draumur í lífi sem var ekki lifað. Rétt svo tími fyrir drykkju og stöku andvarp. Rétt svo nokkrar sekúntur til að muna eftir, rétt svo nokkrar sekúntur til að eyða í ekkert. Þannig var dagur í lifi Gagaríns. Ekkert. Hann gekk út í heiminn til einskis. Og heimurinn var honum ekkert nema tími. Tími sem annað hvort leið eða stóð í stað. Ekkert merkilegt gerðist. Ekkert til að skrifa um. Ekkert markvert til að muna eftir. Svo dapurlegt eitthvað en samt ekkert til að fella tár yfir. Gagarí bara var. Varð aldrei neitt meira eða minna en það. Hann var ekkert meira en rifin úlpan, ljótar buxurnar eð slitnir skórnir. Hann var ekkert minna en viskíglasið, hálfreykt sígarettan eða baunasúpan.
Gagarín lagðist í rúmið. Lúið rúmið. Hafði ekki fyrir því að klæða sig úr rifinni úlpunni, ljótu buxunum eða slitnu skónnum. Til hvers? Hann færi líklegst á fætur aftur daginn eftir. Engin ástæða til að blekkinga. Engin ástæða til einskis. Og þá kom nóttin. Nóttin. Leið ekki heldur stóð. Í stað. Eins og gamall öskubakki á tómum veitingahúsi. Stóð yfir eins og ókljúfanlegt fjall, skagaði upp í himininn svo hátt að ekki sást í tindinn sem var á öðrum himni, í öðrum heimi. Hulin Gagarín.
Það var svo loks dag einn sem Gagarín fann að Myrkrið var að setjast að í æðum hans og loks þá, já loksins þá hrópaði hann lífsins sannleik (taktu nú vel eftir því þetta er það mikilvægasta í sögunni!): „Nóttin er slefandi skrímsli! Sem nærist á ótta okkrar allra við myrkrið; slefið sem rennu stríðum straumi á milli vígtanna skrímslisin, alveg óhamlað inn í sálirnar og drekkir loks deginum og draumunum; drekkir loks okkur öllum. Hlaupið undan myrkrinu bræður og systur! Hlaupið!“ Svo féll hann niður á jörðina og var brenndur nokkrum dögum seinna í rifnu úlpunni, ljótu buxunum og slitnu skónum.

---------

(Ritunartími: 18 mínútur)

Sagan af Önnu og Petrov

---------

Anna og Petrov höfðu þekkst lengi. Fimm ár af gagnkvæmnri hrifningu. Fimm ár af þögn. Starfað saman á sömu skrifstofu. Hann var yfir bókhaldinu. Hún var ritari. Þau unnu á 2. hæð. Séð á eftir hvort öðru á hverjum degi. Hist á ganginum. Eytt nokkrum orðum í hvort annað. Brosað. Elskað í hljóði. Vissu lítið sem ekkert um hvort annað. Og breytingar voru ekki í augnsýn. Breytingar eru aldrei sjáanlegar. Þær læðast aftan að okkur. Og áður en við vitum er allt breytt.
Vinnufélagarnir voru kallaðir saman í árlega bátsferð. Það var stjörnubjart og Petrov laumaði sér út úr hópnum. Hann sá Önnu og ákvað að elta hana. Á bakborðanum mættust augu þeirra. Undir stjörnunum mættust varir þeirra. Allt var breytt.
Augu hennar voru ekki augu heldur tvær glitrandi stjörnur á himninum og nóttin sem smeygði sér á milli þeirra varð að sælusveip sem ilmaði af ókomnum tíma þeirra saman. Og það var ekkert sem gat hreyft við hamingju þeirra, hvorki hversdagurinn né dauðinn því þau áttu ekki eftir að lifa degi lengur í þessu lífi heldur kasta sér til sund í ótæmandi augum hvors annars, drukkna í ótæmandi ást hvors annars.
Svo liðu dagarnir og vikurnar og mánuðurnir allt gekk upp. Þau náðu saman. Þau fóru þó leynt með ástina fyrir öðrum. Hann var af fínni ættum en hún og það þótti ekki við hæfi að háttsettir menn eins og hann blönduðu geði við konur í hennar stöðu, konur í hennar stétt. En þau voru staðráðin í því að vera saman svo lengi sem hjörtu þeirra myndi slá í þessum heimi. Ástin er eins og blóm sem blómstrar alveg fram að rauðbleiku sólsetri þar sem allt rennur saman í eitt. Þannig voru tilfinningar þeirra, óbeislaðar eins og vindurinn.
Þau höfðu verið saman í ár þegar sögusagnir fóru að breiðast út. Sögurnar byrjuðu á 2. hæð en færðust ofar með hverri vikunni alveg þangað til yfirmaður þeirra á 10. hæð fékk fréttirnar. Hann kallaði Petrov á sinn fund og gaf honum tvo valkosti. Annað hvort yrði Petrov að hætta. Á því hafði hann ekki efni. Hann var vissulega af ágætum ættum en foreldar hans voru samt fátækir og Petrov skuldugur eftir háskólanám sitt. Hann mátti síst af öllu missa vinnuna.
Það var komið að árlegum fögnuði starfsmanna. Sami bátur og síðast, sami stjörnubjarti himinn. „Við verðum að hætta að hittast. Ég get ekki hitt þig framar. Ég má ekki hitta þig. Ég hef óskað eftir flutningi fyrir þig, þú verður ritari á skjaladeildinni. Hún er á 7. hæð. Vertu sæl Anna.“
Petrov gekk í burtu eins og þungi alheimins væri falin í hjarta hans. Blik stjarnanna slokknaði og niðurinn frá ánni sem þau höfðu baðað sig í þagnaði. Nóttin byggði glervegg á milli þeirra svo glampinn í augum hans var ekkert annað en endurkast tunglskinsins sem fölnaði. Hún leitaði að minningum um tíma þeirra saman en það var eins og nálum væri stungið í huga hennar og návist hans var skyndilega svo þungbær að ekkert gat aftur orðið eins. Allt var glatað og hann fann til tómsins sem hann vissi að yrði aldrei fyllt og þau áttuðu sig á því að lífið er vonlaus tík, svikul og óhrein og draumarnir eru bara draumar, ekkert meira en tóm vatnsglös á eyjum sálanna.

---------

(Ritunartími: 30 mínútur)

Sagan af manninum sem enginn vissi afhverju brosti eins og milljón sóla her sem þenst út rétt áður en hann fellur inn í sjálfan sig

Setti ekkert inn í gær. Átti þessa sögu samt til. Set hana inn núna. Hún endar vel. Samt smá tvíræðni. Til hvers? Ég veit ekki afhverju. Minnir að sagan fjalli um blaðsala, getur það verið?

---------

Það hefði þurft meira en allar stjörnur alheimins til að skína bjartar en augu hamingjusama blaðsalans á ráðhústorginu. Rúmlega fimmtugur, lágvaxinn, bústinn og rauður í kinnum með kaldar hendur. Þannig leit hann út, maðurinn sem brosti til allra, bauð öllum góðan daginn, var bókstaflega alltaf vinalegur, alltaf ánægður, alltaf hamingjusamur. Hann hafði þó ekki mikið á milli handanna. Á miðlungsdegi, þegar ekkert óvenjulegt var á forsíðunni og sólin lét aðeins sjá sig ef tilefni þótti til, seldi hamingjusami blaðsalinn 20 blöð. Það var nóg til að fá í sig þrjár máltíðir en ekki meira.
Margir þeirra sem áttu leið framhjá honum á degi hverjum veltu því fyrir sér afhvejru hann væri svona hamingjusamur. Ósvikið brosið á andliti hans virkaði jafnvel fráhrindandi á marga, þeir öfunduðu hann sennilega út af því að hann gat brosað en ekki þeir. Einfalt væri að slá því föstu að hamingjusami blaðsalinn væri sönnun þess að peningar kaupa ekki hamingju en þeir sem til hans þekktu vissu að hann brosti alltaf mest þegar vel gekk, þegar blöðin ruku út. Þá var hann svo kátur, raulaði rússnesk þjóðlög, neri saman höndunum og hrósaði konunum fyrir hversu fallegum kjólum þær klæddust.
Hamingjusami blaðsalinn átti hinsvegar engin hús að vernda. Stöku sinni fékk hann að gista í skýli fyrir útigangsmenn.
Það var svo um miðjan ágúst sem ráðhústorgið hætti að bergmála bros hamingjusama blaðsalans. Það var eins og hann hefði horfið af yfirbroði jarðarinnar. Fljótt breiddust út sögur þess efnist að hann hefði öll þessi ár safnað í sjóð og hefði loks keypt sér falleg föt og hætt að rakað sig og gengi í dag um götur borgarinnar með brosið falið undir skegginu. Það kom hinsvegar aldrei í ljós afhverju hann brosti eins og milljón sóla her sem þenst út rétt áður en hann fellur inn í sjálfan sig.

(Ritunartími: 15 mínútur)

Sagan af dularfullu lyktinni

---------

„litir mikið af litum form mikið af þeim líka hringi kassa þríhyrninga já bara allt mögulegt leyfum litunum að spinna vef mikið af litum allt litrófið segi ég rauðan neðst í vinstrahornið og svo grænan svo aftur rauðan og því næst bláan allt er leyfilegt núna listin á sér engin takmörk í dag sjáðu bara sólina hún er eins og höfuð á bláum risa sem gleypir allt nema listina appelsína á akri óendanleikans og hringi rauða hringi í miðjuna þeir fanga athygli áhorfandans kaupandans fávitans eins og appelsínan eins og sólin vanmetna list
svo ljósbláa kassa í kring engin miskun við augun látum listina rífa þau út svo hún rati beint inn í vitundina áfram svo þríhyrningar á víð og dreif hvaða lykt er þetta það gildir engu þríhyrninga á víð og dreif græna rauða brúna svarta bleika fjólubláa og svo sletta appelsínugulum að vild samt ekki of mikið má ekki éta hina litina í sig má ekki drukkna í akrinum óendanleikanum í gini risans þetta er farið að minna á list
svona áfram nú engin tími fyrir kaffihlé hvaða lykt er þetta gildir engu áfram það vantar meiri litadýrð vantar líf liti til að synda á striganum brúnan hér gulan þar fyrir neðan svo grænan bláan og svarta já svartan mikið af svörtu stopp nú hvaða lykt er þetta gildir engu áfram
vantar fleiri form hringi og kassa átthyrninga sexhyrninga já allt er leyfilegt blanda litum gulum og bleikum þetta er gott mikið af þessu hérna og þar fyrir neðan flott flott afbragð hlé horfum á sólina drukkna og verða að ekki neinu einungis rykkorn í kjallara vitundarinnar“
Svo hélt hann áfram, eftir stutta kaffipásu, að skapa list. Hélt áfram að sletta litum á striga, búa til form. En það var einhver lykt sem að angraði hann. Hann vissi ekki hvaðan hún kom en hún var farin að yfirgnæfa hugsanir hans. Lyktin var farin að bergmála í höfði hans alla daga. Öll verk hans snerust að lokum um viðleitni hans við að mála þessa lykt. Myndirnar urðu flóknari og flóknari, loks algjörlega óskiljanlegar nokkrum öðrum. Að lokum gekk ónefndi listamaðurinn inn í eitt verka sinna og týndist þar þessum heimi, týndist í heimi lyktarinnar og lyktin var list...

---------

(Ritunartími: 24 mínútur)

Sagan af hugmynd Dimitrys

---------

Dimitry hafði beðið eftir næsta Svarta-dauða í fjörtíu ár. Hann hafði beðið eftir næsta stórslysi, næsta bruna, næstu sjálfsmorðshrinu, næstu hörmungum: í 40 ár. Hann beið eftir vetrinum sem dræpi öll gamalmennin, hann beið eftir sumrinu sem skrældi alla uppskeruna. Hann beið og beið en það gerðist aldrei neitt í Bratislav.
Bratislav var 15 þúsund manna á Norðurströndinni og velmegun var hvergi jafn mikil í öllu Rússlandi. Þegar Dimitry tók við rekstrinum af föður sínum var hvergi jafn hagstætt að stundan slíkan rekstur. Bændurnir voru efnaðir og eignuðust mörg börn. Ungbarnadauði var mjög algengur, en til allrar hamingju höfðu bændurnir efni á sómasamlegum líkkistum. Nú á dögum smíðaði Dimitry sárasjaldan líkkistur fyrir ungabörn, sem honum þótti miður. Hann hafði nefnilega mest gaman af því að smíða litlar kistur, fannst það góð tilbreyting frá stærri kistunum. Honum þótti líka alltaf ákveðinn sjarmi yfir litlu kistunum, sjarmi sem stóru kisturnar náðu ekki. Eitthvað sakleysi, einhver dramatík, einhver tregi en umfram allt: það fylgdi einhver fullnægjandi tilfinning því að smíða litla kistu.
Dimitry fór oft í jarðarfarir, aðallega til að sjá hvort að verk hans tækju sig ekki vel út á altarinu. Það var mikilvægt að hafa altarið í huga þegar litur og lag var valið á kistu. Það vildi örugglega enginn láta jarða sig í ljósblárri kistu í dimmri og þröngri kirkju með látlausri altarismynd af Kristi á krossinum og gráhærðan, dökkbúinn prest standani yfir sér. Dymitry óskaði engum viðskiptavina sinna svo ömrulegum örlögum.
Dimitry óskaði heldur engum þeim örlögum sem blöstu við honum. Það var sama hvað hann beið. Það var sama hversu mörg ár liðu. Bærinn varð óhagstæðari með hverju árinu. Dimitry var farinn að þyrsta í að smíða litla kistu. Kistu sem myndi rétt rúma smæsta barn sem sést hefði á jörðinni.
Hann hafði íhugað að færa reksturinn annað, jafnvel austur á boginn þar sem borgarastríð geysaði. En við slíkar aðstæður var fólk oftast grafið líkkistulaust í hrúgum og því lítið upp úr slíku að hafa. En eitthvað þurfti Dimitry að gera. Hann hafði varla í sig, smíðaði aðeins nokkrar ódýrar kistur fyrir ómerkileg gamalmenni sem höfðu enga smekk fyrir kistum, hugsuðu hvorki um þægindi né fagurfræði, vildu bara eitthvað sem rúmaði krumpaðan líkamann og ættmennin vildu ekki borga meira en 20 rúblur fyrir kistu. Hlutirnir fóru ekki að breytast fyrr en Dimitry fékk hugmyndina sem átti eftir að bjarga rekstrinum.
Þannig var mál með vexti að skammt frá verkstæði hans í útjaðri bæjarins var barnaheimili þar sem börn efnaða fólksins voru geymd. Eitt af öðru fóru börnin að hverfa. Dimitry tók mál af hverju barni áður en hann skyldi það eftir þar sem það myndi örugglega finnst. Hann passaði líka að fara varlega að þeim, koma að þeim óvörum svo að líkið myndi ekki vera stíft og ómeðfærilegt. Auk þess hafði enginn gaman að jarðarför með illa förnu líki.
Það leið svo ekki á löngu þar til foreldrarnir komu í röðum til Dimitrys og heimtuðu bestu kistur sem völ væri á. Dimitry var oftast byrjaður á kistunum áður en fólkið kom og pantaði, því hann hafði öll mál og ekki eftir neinu að bíða.
Það skein úr augum Dimitrys þegar hann smíðaði kisturnar. Hann hló og söng upphátt, dansaði á milli kistanna og hrósaði sjálfum sér fyrir snilli sína. Hver og ein var algjörlega ólík öllu því sem smíðað hafði verið áður. Þær voru svo litlar, það var eitthvað guðdómlegt við þær, ljóst yfirbragð og vel bólstraðar og þegar Dimitry sá kisturnar upp á altarinu fylltist hann hamingju og var viss um að foreldrar barnanna myndu fyrirgefa honum, slík var dýrðin, börnin fengju örugga inngöngu í himnaríki.
Það komst aldrei upp um Dimitry sem hafði alls drepið 15 börn. Hann seldi hverja kistu á 100-200 rúblur og þénaði alls 2350 rúblur á fjöldamorðunum. Þetta var svo mikið að Dimitry gat sest í helgan stein og hafið smíði á sinni eigin kistu.
Hún var meistaraverk Dimitrys: með gylltum köntum, jöfnu munstri og útskornum myndum af englum, Jesú og Himnaföðurnum. Dimitry bólstraði kistuna með sínu besta silki og sínum mýksta svampi svo að kistan var mun þægilegri en rúmið sem hann svaf í hvern dag í lifandi lífi. Þegar Dimitry hafði lokið smíðinni, sem tók 7 löng ár, fór hann í sín fínustu föt, lagðist í kistuna og tók stórt staup af eitri. Jarðarförin fór fram norrkum dögum seinna í kyrrþey. Þegar kistan var látin síga ofaní jörðina hættu fuglarnir að syngja en hófu söngin svo aftur eftir örfáar mínútur. Það var komið vor og grasið var farið að grænka.

---------

(Ritunartími: 30 mínútur)

Sagan af gönguferð Natalíu

---------

Natalía klóraði sér í vörtunni sem skagaði út úr enninu. Þessi varta hafði verið á enni Natalíu síðan hún man eftir sér og hafði, frá því að hún var unglingur, valdið henni miklum óþægindum, eyðilagt annars fullkomið andlit hennar. Natalía hafði leitað ýmissa lækninga og eiginmaður hennar hafði meira að segja ferðast með hana til Englands til að hitta heimsins færasta sérfræðing í vörtufrystingum. Meðferðin sem hún gekkst undir skilaði engum árangri og vartan hafði, ef eitthvað var, einungis stækkað.
Í dag var Pavel, eiginmaður Natalíu, ókominn úr enn einni vipskiptaferðinni til Úkraínu. Natalía sat einmana við gluggann í fallegri íbúð þeirra hjóna og horfði út yfir borgina, virti fyrir sér grá húsin, grá skýin, gráan veruleikann sem blasti við henni, gráan veruleikann sem speglaði hjarta hennar; einhver hefði stolið litrófinu.
Hún ákvað að fara út í göngu. Hún gekk í garðinum austanmegin við húsið. Þetta var fullkominn garður fyrir rólegar göngur í mildu haustveðrinu. Hér var að finna meiri litadýrð en í steinsteypuskóginum. Jörðin var þakin rauðum, grænum og gulum laufum. Natalía gekk stuttan hring í garðinum og andaði að sér fersku loftinu. Henni fannst hún vera endurnærð, henni leið vel. Svo vel að um stundarsök hafði hún gleymt vörtunni á enninu og hún gekk um bein í baki, ófeiminn við að brosa framan í heiminn og henni fannst heimurinn brosa við sér og það var farið að glitta í sólina sem hafði falið sig undanfarna daga bak við skýin og Natalía fann fyrir frelsunartilfinningu svo sterkri að orð fengu ekki lýst: allar hennar áhyggjur fuku burt með haustvindinum og sólargeislarnir léku um fagurt andlit hennar.
Natalía gekk heim, hún var hamingjusöm, frjáls eins og fulginn, fögur eins og haustlaufin. Henni fannst hún hafa endurheimt litrófið og hún fann hjartað dæla heitu, rauðu blóði í æðarnar: hún var lifandi persóna í lifandi ævintýri. Hún opnaði dyrnar að heimili sínu og dansaði inn í stofuna.
“Hvað hefur komið yfir þig kona” spurði Pavel undrandi. “Það er enginn tími til að dansa, þú átt eftir að dusta rykið af mublunum. Já og varstu búinn að gleyma að Ivanov læknir kemur í mat eftir 2 tíma? Þú þarft að elda eitthvað!” “Fyrirgefðu elskan, ég skal drífa mig. Hvernig gekk ferðin annars?” Spurði Natalía og gekk inn í eldhúsið og strauk svitann af enninnu og fann þá eitthvað skaga út. Það var vartan.
Hún hitað upp ofninn og eldaði loks dýrindis kvöldverð sem var snæddur undir gráu tunglskini.

---------

(Ritunartími: 19 mínútur)

Sagan af erjum Olgu og Júri, seinni hluti

---------

Allslaus ráfaði Júri um götur borgarinnar og betlaði mat og pening. Veröld hans var hrunin, svarnættið endalaust og sólardagarnir voru eingöngu salt í sárið. Hann hafði misst alla löngu til að lifa og það eina sem hann þráði var að ná fram hefndum, hefna sín að bölvaðri tíkinni, fitukeppnum helvíska sem hafði lagt allt í rúst.
Það var svo í apríl, rúmum tveimur árum seinna, að Júri lét til skara skríða. Það voraði óvenju snemma, snjóinn var tekinn að leysa og fuglarnir sungu í trjánum, sólin skein. Júri hafði lifað af erfiðan vetur. Hann sá að þetta var tækifærið, núna hafði hann kraftana til að koma kerlingunni fyrir kattarnef.
Kvöldið sem Júri lagði til orustu var óvenju bjart, stjörnurnar lýstu upp bæinn og tunglið, sem var gult eins og ostur, vakti yfir bæjarbúnum sem sváfu allir, nema Júri. Olga átti heima á efri hæð í húsi við aðalgötuna. Júri hafði klifrað upp á þak bakdyrameginn og sá Olgu hrjóta í gegnum þakglugga. Glugginn var ólæstur svo að Júri læddist inn.
Olga vaknaði daginn eftir rétt fyrir hádegi, eins og allar helgar. Hún fann einhverja unaðslega lykt. Hún klæddi sig í silkisloppinn og fór inn í eldhúsi. Þar blasti við henni svo undursamleg sjón að hún missti hreinlega andann. Hún átti engin orð til að lýsa því sem fyrir augu hennar bar. „Er mig enn að dreyma, já það hlýtur að vera“ sagði Olga upphátt og andlit hennar ljómaði af gleði. Eldhúsborðið var fullt af dýrindis kræsingum. Þarna voru vínarbrauð, fransbrauð, kringlur, öll girnilegustu bakkelsi sem Olga hafði nokkurtímann séð og eldhúsið angaði af nýbökuðum kræsingum. Olga gat ekki stilt sig og fór að háma lostætið í sig. Hún byrjaði á fransbrauðinu og fékk sér svo vínarbrauðið áður en hún datt niður dauð.

---------

(Ritunartími: 10 mínútur)

Sagan af erjum Olgu og Júri, fyrri hluti

---------

Hvort að Olgu hafði nokkurn tímann grunað að þetta ætti eftir að endað svona veit enginn. Eitt er þó vísst að aldrei var hlýtt á milli hennar og Júrí eftir atvikið og hún hafði margt á samviskunni.
Þetta byrjaði allt einn desembermorgun. Snjórinn þakti frosna jörðina og vindurinn blés. Olga hafði þennan morgun farið til læknis og fengið töflur við hausverk sem hafði angrað hana í nokkra daga og var orðinn svo slæmur að hún gat ekki lengur sinnt hússtörfum eða spjallað við vinkonur sínar. Hjá lækninum fékk hún sterkar töflur sem höfðu gefið góða raun á miðaldra konur. Á leiðinni heim frá lækninum kom hún við í bakarínu hjá Júri. Hún bauð Júri góðan daginn og bað um það sama og venjulega þegar lasaleiki herjaði á hana: töluvert af bakkelsi og fransbrauð. Júri brosti til hennar og valdi fyrir hana stærsta brauðið og ljúfengasta bakkelsið. Þegar Olga var á leiðinni út um dyrnar heyrði hún Júri segja hálfum hljóðum: “Þetta getur varla verið holt fyrir svona íturvaxna konu.“ Olga sneri sér við og spurði: “Hvað var það Júrí?” “Ekkert frú, alls ekkert” svaraði Júri vandræðalegur á svipinn.
Upp frá þessu hóf Olga að dreyfa kjaftasögum um Júrí. Hún sagðist hafa séð til hans með annarri konu og hún sagðist hafa séð rottur bakatil í bakaríinu. Kjaftasögurnar fóru eins og eldur í sinu um bæinn enda voru vinkonur Olgu duglegar að kjafta. Það leið ekki á löngu þangað til bakarísreksturinn var farinn að ganga hræðilega hjá Júri, sem áður hafði verið vinsælasti bakari bæjarins. Kjaftasögurnar náðu til konu Júrís og reyndu svo á hjónaband þeirra að upp úr sauð. Loks var Júri orðinn konu- og vinnulaus.

---------

(Ritunartími: 15 mínútur)

Sagan af draumi Jergins

---------

Lestin stoppaði við Aðallestastöðina. Þegar Jergin steig út fann hann kallt loftið leika um lungun svo hann hóstaði. Hann hélt á ferðatösku í vinstri höndinni en þá hægri notaði hann til að leiða hundinn sinn. Þessi hundur var furðu smár, allt að því dvergvaxinn en þó mjög loðinn með gullbrúnann feld. Jergin hafði aldrei áður séð jafn margt fólk saman komið á einu stað og á lestarstöðinni. Allir voru að fara í sína átt, í sínum heimi, og greyið Jergin vissi ekki hvernig hann kæmist út.
Hann spurði roskinn karlmann ráða. Sá var á að giska ríflega sjötugur, meðalhár, fúlskeggjaður en einhenntur. Hann hafði starfað sem sjúkraflutningamaður í fyrra stríðinu og slasaðist illa í sprengjuárás, misst höndina og leiddist út í óhóflega drykkju í kjölfarið. Loks missti hann konu sína og dóttur, en dóttir hans var í dag þekkt leikkona við Konunglega leikhúsið. Það var einmitt þangað sem leið Jergins lá og fannst honum hann því hafa hitt akkúrat rétta manninn til að vísa sér að leikhúsinu.
Sá gamli rölti út úr lestarstöðinni og Jerginn elti. Fyrr en varir voru þeir komnir út undir beran himininn og þá fór litli hundurinn að gelta af ánægju. Sólin skein og það var ekki laust við að Jergin hrópaði sjálfur af ánægju yfir því að vera loks kominn til borgarinnar. Þetta var staðurinn sem hann hafði þráð allt sitt líf og hér voru tækifærin á hverju horni. Gamli maðurinn sagðist geta gengið með honum að leikhúsinu fyrir hálfa rúblu í viðbót og Jergin leist vel á það. Eftir stutta göngu komu þeir að Leikhúsinu. Jergin tók andköf þegar hann sá bygginguna sem var gulli skreytt. Hann fylltist lotningar við það að ganga inn um innganginn og var hrærður yfir íburðinum. Aldrei nokkurn tímann hafði Jerginn séð eitthvað þessu líkt og leikhúsið í heimabæ hans var eins og svínastía í samanburði.
Jergin fékk leiðbeiningar frá starfsmanni og fór svo í röð. Það voru sennilega um 50 karlmenn þarna sem voru allir að sækjast eftir sama hlutverki og hann. Gamli maðurinn hafði lofað af bíða fyrir utan og passa hundinn á meðan, gegn hálfri rúblu í viðbót. Jerginn fór með línurnar í huganum og eftir rúma klukkustund var röðin svo loks komin að honum.
Þegar Jergin gekk út úr leikhúsinu hafði dregið fyrir sólu. Gamli maðurinn og hundurinn voru hvergi sjáanlegir svo Jergin gekk einn til baka. Það fór að rigna.

---------

(Riturnartími: 20 mínútur)

Sagan af Boris og Rauðu vörunum

---------

„Það er sígarettubragð af tyggjóinu mínu“ sagði Boris Mitkatsjov við húsfreyju sína í morgunsárið. Það var með ólíkindum dimmt úti, svo dimmt að eitt vodkaskot myndi ekki duga. Svo eftir þrjú slík hélt Boris á leið til vinnu. Hann tók leið sjö, sem svo heppilega stoppaði við verkamannablokkina í Austurhlutanum eftir breytingar á leiðarkerfinu, og skipti um vagn við Háskólatorgið þar sem hann þurfti venjulega að bíða í 12 mínútur eftir rútunni sem fór í Verksmiðjuna. Þennan morgunni var kuldinn svo mikill að Boris gat varla fundið fyrir útlimunum, það eina sem hann fann var bragðið af tyggjóinu. Það bragðaðist enn eins og gamall sígarettustubbur sem hafði legið í öskubakkanum á hverfiskránni. Boris rifjaði upp gærkvöldið þegar hann beið eftir rútunni í bítandi kuldanum. Hann hafði farið á kránna strax eftir vinnu og fengið sér nokkur staup. Hann man í raun ekki mikið meira en að þetta kvöld var óvenju fögur stúlka að afgreiða. Boris man ekki nafn hennar, en minningin um hana fór sem hitabylgja um líkama hans og hann sá rauðar varir hennar speglast í snjókornunum sem byrjuðu að lýsa upp umhverfið í kring og það rann upp fyrir Boris hversu fallegt Háskólatorgið var, hvað borgin var full af lífi, fólkið þeyttist framhjá í bílum, á hjólum, á leið til vinnu. Allt virtist skyndilega öðlast djúpan tilgang, Boris fannst hann ekki lengur vera lítill steinn á hafsbotni heldur hluti af heild; steinn í mósaíkverki Meistarans. „Ó, á dögum sem þessum er kuldinn ekkert nema fögur snjókornin sem falla svo fullkomlega til jarðar. Ó fullkomna líf, hví hef ég ekki uppgötvað þig fyrr!“ hrópaði Boris innra með sér og áður en hann vissi var rútan komin. Hún var, eins og alltaf, yfirfull af sveittum karlmönnum og allir þeir sem stigu upp í rútuna við Háskólatorgið þurfu að standa alla leiðina í Verksmiðjuna. Venjulega hefði Boris bölvað því en ekki í dag. Það sem eftir lifði dagsins tugði hann tyggjóið, sem varð æ bragðminna og því betra, og hann hugsaði um stúlkuna á kránni. Rauðar varir hennar fylgdu Boris inn í nóttina og hann vaknaði aldrei aftur.

---------

(Ritunartími: 16, mínútur.)

Sagan af Ivan

---------

Daginn eftir var mikill erill á skriftstofunni. Þrír kvörtuðu yfir nágrönum, allt miðaldra menn, og roskin kona lagði inn kæru á hendur rakara. Sá hafði klippt hár hennar mun styttra en til var ætlast og hafði konunni hlotist mikill skaði af, bæði andlegur og fjárhagslegur. Hápunktur dagsins var hinsvegar sá að Stjórinn bauð starfsmönnunum upp á rúsínur með kaffinu vegna afmæli þess nýja, sem byrjaði að vinna fyrir einum mánuði. Ivan þóttist allur hinn glaðasti þó að undir niðri kraumaði í honum óánægja og öfund. Sjálfur hafði hann starfað á skirfstofunni í 27 ár en aldrei hafði nokkur maður svo mikið sem óskað honum til hamingju á afmælisdaginn hans. Ivan skildi engan veginn hrifningu allra á þessum nýja, sem var ungur maður, meðal fríður en lágvaxinn. Ivan gat svo sem vel skilið að Stjórinn væri ánægðu með hann vegna þess að hann gat vel flokkað skjöl og skrifaði fallegan stíl. En sjálfur var Ivan frábær í skjalaflokkunn og hafði einungis einu sinni sett skjal í vitlaus hólf og það var fyrir 15 árum. Hann kenndi sýkingu í auga um en þann vetur hafði vinstra augað í honum bólgnað upp og olli það honum töluverðum óþægindum. Hann tók sér þó aldrei frí frá vinnu enda var hann nauðsynlegur eða öllu heldur ómissandi á skrifstofunni.
Þegar Ivan settist í hægindastólinn um kvöldið fann hann afbrýðusemina renna úr sér. En hann var samt vonsvikinn yfir tíðindum dagsins.

---------

(Ritunartími: 20 mínútur)